Fizik tedaviciler insan saglıgında tdvi ekibinin önemli bir parcasının olusturmaktadır. Temel bilimler ve klinik arastırmaların destegini alarak çalışırlar. Veterinerler Fizik tedaviyi kullanmaya yakın bir donemde kullanmaya baslamıslardır. Fakat halen atlar için tanımlanmıs ciddi bir Fizik tedavi tedavi protokolu ortaya konmamıstır. Bu makalenin amacı atların performansında gorulen hareket bozukluklarının at biomekanigi ve insan fizik tedavi uygulaması esas alınarak olusturulan bir seri tdvinin atlara uygulnamasını amaclamıstır. Yaralanmalar topallıklar ve iskelet kas ssitemi yaralanmaları fizyoterapiyle tedavi edilebilecek sık karsılasılan sorunlardır.

Giriş

Fizik tedavi operasyon sonrası sekelli hastalarda spor yaralanmaları, inme ve omurilik zedelenmeleri, doğumsal hasarlar, kronik ve terminal hastalıklar, kardiyopulmoner bozukluklar, endüstriel kazalar, yanık ve yaralar , geriatrik bozukluklar, hayatın iyileştirilmesinde ve koruyucu hekimlikte sık olarak kullanılır.

Amerikan Fizik Tedavi Dernegi fizik tedaviyi şöyle tanımlar:

1. Hareket bozukluklarının tanısı ve tedavisi, fiziksel ve fonksiyonel kabiliyetin iyileştirilmesi
2. Hareketlilik ve sağlıkla alakalı optimal yaşam kalitesi kondusyon ve sıhhatin iyileştirilmesinin yanında optimal fiziksel fonksiyonun, eski haline getirilmesi, sürdürülmesi ve geliştirilmesi.
3. Hastalıkların başlamadan önlenmesi semptomların ve hastalığın ilerleyişinin durdurulması, fonksiyonel sınırların ve yetersizliklerin aşılması için uygulanması.

Girişimler, mekanik uygulamalar ve fiziksel ajanların kullanılması elektroterapi, manuel terapi egzersiz ve yardımcı veya destek ekipmanın uyarlanması ile yapılır. Klasik yaklaşımla veteriner tedavide  iyileşme sağlanana kadar istirahat verilmektedir. Sonrasında normal aktiviteye donus olur. İnsan hekimliğinde Fizik tedavi sayesinde hızlı iyileşme saglandıgından veteriner tedavide  buna yonelme olmustur. Fizik tedavi non-invaziv teknikler kullanır. Fizik tedavi masaj, gerdirme, lazer, elektroterapi, manyetik, ultrason, rehabilitasyon egzersizleri, hidroterapi, sıcak soguk uygulamalar seklindedir. Bunlar veterinerlerce durum incelendikten sonra uygulanır. Veteriner tanı ve tedavi planlaması önemlidir. Fizik tedavinin yanında analjezik NSAID alçı ve bandaj uygulamaları önceliklidir.

Genel tedaviler klinik görüşler, belli başlı yaralanmaların rehabilitastyonu ve nöromüsküler hastalığı olan atlrın tedavisinden ibarettir. Çoğu tedavi yaklaşımı sezgiseldir ve net bir sorun tanımı ve çözüm oluşturulması mümkün olmaz. Dinlendirme bacakların egzersiz sonrası yıkanması genel tedavi yaklaşımıdr. Fizik tedavi de egzersizlerin oluşturulmsında muayne sonuçlrına ve biyomekanik disfonksiyonların tespitine dayandırılmalıdır.

Fizik tedavi nin Veterinerlikte Kullanımı

Tedavide hasta nerede dinlendirilecek veya hareketlendirilecek sorusu önemlidir. Fizik tedavinin temeli salterin araştırmasında savunduğu gibi eklemler hareket için yaratıldıysa bizde elimizden geldiğince onları hareket halinde tutmalıyız şeklindedir.

Pasif  Fizik tedavi uygulamaları(USG Sıcak masaj eklem mobilizasyonu) savunulmaktadır fakat ağrıyı azaltıp iyileşmeyi desteklesede N.fiz patofizyolojik olarak bir ilerleme sağlamazlar. Tedavi sensörik , nöromotor ve mekanik bozuklukların ağrı modülasyonu, manuel terapi, propriyosepsiyon ve motor geri kazanımla tedavisel egzersiz fonksyonel ve spor aktivitelewri ile sağlanmasına çalışılır.

Yaralı dokuya kontrollü olarak fonksyonun geri kazandırılması, yumuak doku ve eklem kıkırdağının iyileşmesini hızlandırır. İskelet kas sisteminde mekanik yüklenme yokluğu dejeneratif değişikliklere yol açar. Atlar kendi ağarlıklarının yanında binicinin ağırlığı nıda taşırlar. Yanlış kullanılan ekipman, deneyimsiz ve ağır binici atın dengesini ve hareketini bozarak  patolojik  sonuçlara yol açar. Fizik tedavi ci sorunu biniciden veya ekipmandan olup olmadığın bilmelidir.

Fizik tedavi uygulaması

Fizik tedavi fiz mua , klinik radyolojik bulgularının sonuçlarının hepsinin bir arada değerlendirilip özel testlerin seçilip uygulanmasuyla elde edilir. Harek disfonsyonlarının yumuşak dokulardan mı yok sa sinirsel mi olduğunun buyunması gerekmektedir.

Tedavi planı şöyle şekillenir:

1-      Ağrı giderici manuel terapi ve egzxersizlerin denenmesi

2-      Tedacinin zamanlanması ve istirahat dönemi

3-      Tedavinin sıklığı

4-      Girişime alınan yanıta göre değişiöm

5-      İşe dönüş zamanın fonksonel sonuca bağlı iyi zamanlanması

6-      Hayvan sahibinin de tedavi sürecinde etkin rol oynaması.

7-      Hastanın zaman içinde tekrar kontrolü.

Yapılan test ve deneyler

1-      Ağrı: Anamnez alınması, Davranışsal değişimlerin gözlenmesi, palpasyon provakasyon testleri ile bulunur.geniş yüzeyde arı taraması ya bir kanül kapağının yada bir ağrı algometri cihazinın kazlar üstüne değdirilerek davranışsal değişime,titreme ve ağrı bulgularına bakılır. Agrı algometre cvihazı sayılsal olarak ne kadar basıncın nerde agrı yarattıgını gosterir. Bu mekanik nonsiseptif  eşik olarak tanımlanır. Boyun sırt ve aksiyel iskelet elemanları için degerler tanımlanmıstır. Provokasyon testleri içerisinde eklem hareket sınırı, pasif hareket ve agrı olusturan diger hareketlere bakılır

2-      Postür: Vucut agırlıgının yer cekimine dogru kendini dengelediği duruş biçimine denir. İyi postür progersif deformiteye karsı en uygun iskelet ve kas sisteminin dengesinin saglanmsıdır. Postür uzaktan bakı ile incelenir. İncleme  sırasında vücut kondüsyon ve konformassyonui kas kitlesi simetrisi, vücut yapılarının simetrisi, ayaktaki denge dagılımı,  bacaklardaki angülasyon, spinal egimleri kas hipertonositesi ve genel durus degerlendirilir.

Lordozun derecesi, servikal ve torakal omurların ekstensiyonu onemlidir. Lordotik postür gosteren kafası yukarıda ve gergin boyunlu atlar sert egzersizlerde kısa hareketler yaparlar. Postür, esnek cetvel, serit metre, goniometre ve fotografi ile belirlenir. Atlarda postür degisimi peryodi,k fotograflama ile ortaya konabilir

3-      Bag doku organizayonu: deride yara izlerine bakılmalıdır. Sislik, odem,ısı ve kızarıklık konusunda incelenir. İnfrared termometre kullanılabilir. Deride degisimler seffaf grade kullanılarak incelenebilir. Bacaklardaki sisliklerin capı olculerek veya bir bantın üzreinde tansiyometre (Gluck metresi) kullanılabilir. Derideki degisimler not edilir. Deri esnekligi cekip bırakılara kontrol edilebilir. Yangın ın erken donemde belirtileri ile incelenmelidir. İyileşme kontrol edilir. Derideki gerginlik iyileşmeyi geciktirebilir. Bu da artmıs fibroza yol acar.

4-      Eklem mobilitesi: Eklem hareketi hareketlliliglin temelkidir. Fizik tedavi ci hiper ve hipo moiliteyi belirmelidir. Pasif hareket sınırı goniometre ile olculur.Bunun  yanında Fizik tedavici eklem hareketlerindeki hişssi izlemeli ve yangı osteoartirit ve ligamenet stabilitesi kaybı belirlemelidir. Fizyolojik eklem hareketi istemli fonksiyonel aktiviteler sırasında belirlenir. Eklem hareketi sırasında n ormal biomekanik fonksiyon olusması icin, eklem yüzeyleri arasında (proksimal sesamoid kaymaları, ve dist. İnterfalangeal eklem internal ve eksternal rotasyonu gibi) gereklidir. Eklem kayması kalite ve miktarı agrı varlıgı Fizik tedaviciyi uyarır. Eklem hareket sınırları atın istemnli ve kaliteli hareketlirinin derecesini belirler. Omurganın aktif hareketleri, sopelı gerdirme, fleksiyon ekstensiyon ve laterale egme hareketleri ile belirlenir. Atın yatıp kalması ve engeller eolan tepkisi incelenir.

5-      Nöromotor kontrol: Nöromotor kontrol zayıflık kas lifi yaralanmaları ve hareket semasındaki bozukluklar koordinasyon yoklugu ve abnormal propriosepsiyonmu belirler.  Propriosepsiyon yoklugu, kas kasılması gücüve zamanlamasında dengeyi ve koordinasyonu etkileyen degisim yapar. At engel atlarken dondurulurken ve hareket halindeyken izlenir. Denge bozucu (kyurugu Yandan cekme ittirme, üstüne zıplama) seklinde dengeyi bozucu  potansiyel yaralanmalar incelenir.

6-      Yürüyüz bozuklukları: sadece topallık degil tüm hareket kalitesi onemlşidir. Simetri ve akıcılık yönünden omurga koordinasyonu adım peryodu boyunca incelenir.

7-      Katılık ve lordoz: Bas ve boyunb kaldırılması, omur kaslarının ekstensiyonundan sorumlu olmasından ncelenmelidir (longissimus) spinal fleksorlarin (Psoas major ve minor) abdominal (rec abdominis) ve multifidi kasları önemlidir.

8-      Gözden geçirme: Tedavi planı ağrı ve yangı yönünden incelenerek ek tanıal yöntemlerin kullanılmasıdır.

Gelen Aramalar:

EKLENME TARİHİ

Bu haber 07 Haziran 2011, 22:24 tarihinde eklendi.

KATEGORİ

At Yetiştiriciliği, Cerrahi

OKUNMA

Bu Haber 222 Kez Okunmuş..

PAYLAŞ

YORUM YAZIN