Nedir. Kolik “Karın ağrısı” olarak tanımlanır. Bu gastrointestinal kanal ile ilgili ağrı ile ilgili olabileceği gibi, böbrek rahatsızlığı gibi birçok diğer nedenleri de olabilmektedir. Çok yaygın olarak, kolik atlarda barsaklar ile ilgili bir rahatsızlığı tanımlamada kullanılır. Bunlara örnek olarak gaz sancıları, tıkanmalar, barsak dönmeleri, barsak yer değiştirmeleri veya barsağın bir bölümünün düğümlenmesi verilebilir.

Tanı

Kolik’in teşhisi klinik belirtilere bağlı şüphe ile başlar. Karın ağrısı çeken bir at terleyebilir, yeri eşeleyebilir ve kafatasını yan tarafına doğru çevirir. Kalp ve solunum oranları artacak ve at yere yatıp dönmeye çalışacaktır. Yemi reddeder ve dışkı çıkışında bir azalma olur.

Eğer kolikten şüphe edilirse, veteriner geniş bir muayene yapacaktır. Muayeneye atın davranışlarına bakıp ağrının derecesini belirleyerek başlayacaktır. Artmış bir nabız ve solunum da ağrının bir belirtisidir. Veteriner bundan sonra gastrointestinal sesleri dinleyecektir. Gazlı veya spazmodik kolikli bir at artmış gastrointestinal seslere sahip olabilirken, kabızlık, yer değişikliği veya barsak dönmesi olan bir at da ise bu sesler azalmış olabilir. Genellikle azalmış veya yok olmuş barak sesi daha büyük bir önem arz etmektedir.

Bir veterinerin koliki değerlendirmede en önemli muayene yollarından birisi de rektal muayenedir. Rektal muayene bir kabızlığı, barsağın bir bölümündeki spesifik gaz birikimini, hatta bir yer değiştirme veya torsiyonu bile açığa çıkarabilmektedir. Bununla beraber, rektal muayenenin %100 doğru olamayabileceği ve bir kolik epizodu ilerlerken durumun değişebileceğini de unutmamak gerekir.

Veteriner ayrıca atın gastrik reflumu yoksa mide barsak kanalının üst kısmında aşırı bir sıvı birikimi olup olmadığını belirlemek üzere bir burun-meri sondası da geçirecektir. Eğer veteriner sonda ile sıvı elde eder ise, kolikin kaynağı büyük ihtimalle ince barsaklardır ve bu daha ciddi bir belirti olarak sayılır.  Barsaklarda bir yer değiştirme veya dolanma olup olmadığını belirlemek için bir belly tap uygulanabilir.

Tedavi

Kolikin tedavisi belirtilerin ciddiyeti ve altta yatan sebebe göre değişiklik gösterebilir. Basit bir spazmodik veya gaz koliki hafif bir egzersiz (gaz sancılarını rahatlatmak için) ile 20-30 dakika arasında bir süre ile sınırlı olacaktır.

Barsakın bir bölümünün blokajı veya kabızlığını içeren bir kolik bir burun meri sondası ile lakzatif preparat uygulanmasını gerektirebilir. Eğer belirli bir süre sonra bu metot kabızlığı azaltmaz ise atı “hiperhidrate” etmek için IV sıvı uygulaması pekliğin azalmasına yardım edebilir veya tamamen geçmesine neden olabilir.

Birçok olguda, kolik sırasındaki ağrı birçok değişik medikasyon ile kontrol edilebilir. En çok kullanılan ilaç bir antienflamatuar olan fluniksin meglumindir ki  bu ilacın etkisi 8 saate kadar sürebilir. Kolik ağrısını azaltmaya yarayan diğer ilaçlar ksilazin ve detamidine gibi sedatifler ve bir narkotik ilaç olan butorphanol dür. En sonunda, bir antispazmodik ilaç olan butylscopolamminum bromide ağrılı spazmları rahatlatmada kullanılabilir.

Kolik olgularında lakzatifler ve IV sıvı tedavisi başarılı olmadığı zaman, belirli bir barsak bölümü yer değiştirdiği veya döndüğü zaman veya herhangibir başka bir neden barsağın bir bölümünün ölmesine neden olduğu zaman problemi düzeltmek için cerrahi müdahale gerekli olabilir. Kolik cerrahisi altta yatan anormalliği belirlemek ve düzeltmek için atın karın boşluğunun genel anestezi altında açılması işlemidir. Eğer bir tıkanmayı rahatlatmak için barsakların açılması gerekecek veya dolanmış barsak bölümlerinin alınması gerekiyor ise durum çok daha kompleks hale gelir.

Genel olarak kolik iki kategoriye ayrılabilir: cerrahi ve medikal kolik. Cerrahi bir kolik medikal tedavi ile çözülemeyecek ve cerrahi gerekli hale geldiği zaman durum kritik bir hal gösterecektir. Veteriner cerrahi müdaheleyi atın genel durumu, ağrının derecesi ve ağrı tedavisine verdiği tepki, rektal muayene sonucu gibi tüm durumları göz önünde bulundurarak tavsiye edecektir.

Ne derece ciddi?

Kolikin ciddiyeti sınırlı bir karın ağrısından büyük bir cerrahi müdaheleyi gerektiren hayat tehdit edici bir duruma kadar değişebilir. Kolik cerrahisinden tamamen kurtulma komplike olmamış durumlarda dahi 3-6 aya kadar alabilmektedir.

Potansiyel komplikasyonlar

Bir çok medikal kolik bir problem olmadan düzelecektir. Bununla beraber, cerrahi gerektiren daha ciddi bir kolik birçok ciddi komplikasyona neden olabilir. Barsak kanalı içinde normal bakterilerin ölümü sonucu oluşan endotoksinler ciddi koliklerde oldukça yaygındır ve şok benzeri semptomlara r yol açar. Laminitis, endotoksemiden kaynaklananan ciddi bir problemdir.

Cerrahinin ardından, açılmış olan barsak kesimleri arasında veya vücut duvarı ile barakların iyileşen kısımları arasında yapışmalar meydana gelebilir. Bu yapışmalar barsakların hareketlerinde bozulmalara, gaz birikimine ve ileride kolike yol açabilir. Karın duvarında yapılan ensizyona bağlı olarak hernia larda oluşabilir.

Atın tüm durumunu kontrol etmeden yapılan ağrı kesiciler çok ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Fluniksin meglumine gibi güçlü ağrı kesiciler veterinerin cerrahi bir müdahelenin gerekliliğini belirleyebilmesi için gerekli kolik semptomlarını maskeleyebilir. Bu ağrı kesicilerin barsak yırtılması noktasına gelmiş bir ağrıyı bile maskelemesi mümkündür. Bu nedenden ötürü en iyisi ilk olarak veteriner ile konsulte olmadan böyle bir ağrı kesici uygulamaktan kaçınmaktır.

Kolik bittikten sonra

Eğer atınız bir kolik epizodu tecrübe eder ise, bunu izleyen günlerde siz de huzursuz olacaksınızdır. Eğer atınız cerrahi uygulama yapılmadan çözülebilen peklik veya basit bir gaz birikmesi gibi basit bir kolik yaşadı ise burada anlatılacaklar atınızın kolik sonrası bakımı ile ilgili bir rehber olarak kullanılabilir. (Not: Cerrahi müdahele sonrası bakım için daha sonra cerrahınızın önerilerini uygulayınız, çünkü bireysel durumlar cerrahi sonrası bakımı büyük oranda etkileyebilmektedir).

Yemleme

Neden önemli. Atın küçük miktarlarda kolaylıkla sindirilebilen yemleri alması önemlidir. Atın hassas olan sindirim kanalını aşırı yorup daha fazla miktarda gaz oluşumunu önlemek açısından çok önemlidir. Eğer at bir kabızlık yaşamış ise küçük miktarda yem vermek daha da önemlidir; aynı anda fazla miktarda yem vermek eğer sorun tamamen çözülmemiş ise oluşan bloğun daha da büyümesine neden olabilir.

Gelen Aramalar:

EKLENME TARİHİ

Bu haber 13 Haziran 2011, 22:24 tarihinde eklendi.

KATEGORİ

At Hastalıkları, İç Hastalıkları (Dahiliye), Tedavi-Korunma

OKUNMA

Bu Haber 6.169 Kez Okunmuş..

PAYLAŞ

YORUM YAZIN