Embriyonik gelişim (Erkek) | Veteriner Hekimlik Mesleği, Gelecekteki yeri, Hayvan Hastalıkları, Hayvan ırkları, cinsleri, Veteriner Fakülteleri, Veteriner Hekim Ders Notları

http://b1112.hizliresim.com/s/4/wxl7.jpg

Veteriner Hekim ve Öğrencilerinin Dikkatine ! - Hayvanların sesi olmaya ne dersiniz ? - Sitemiz Yenilendi !!! -

Süt Sığırı İşletmelerinde Tutulan Kayıtl...

Diagnostik Punksiyonlar

İstanbul Kadıköy’de Veteriner Klin...

Genel Toksikoloji

Embriyonik gelişim (Erkek)...

Embriyonik gelişim (Erkek)

Memeli hayvanlarda cinsiyet, fekondasyon sırasında kromozomlar tarafından oluşturulmaktadır.

Temel olarak erkek genital organlarının oluşması zigotun Y kromozomu ihtiva etmesine bağlıdır.

Primordial hücrelerin (bu hücreler her iki cinste de aynıdır) gonatlara gelmesinden sonra gonatlarda farklılaşma başlar.

*Fötal reprodüktif sistem diferensiye olmamış iki adet seksüel gonattan meydana gelmektedir.

*Embriyonal hayatın başlangıcında henüz erkeklik ve dişilik ayırımının olmadığı döneme indifferent dönem adı verilir.

*Daha sonra ürogenital sistem meydana gelerek cinsiyet farklılığı ortaya çıkmaktadır.

*Erken embriyonal gelişim aşamasında mezoderm yaprakları arasında geçit bölgesinde meydana gelen ürogenital plaktan, ürogenital sistem teşekkül etmektedir.

*Ürogenital plakta gelişen mezonefrozun arka bölümünde beliren genital çıkıntılar, crista genitalis, gonatların (testis ve ovaryum) çatısını oluşturmaktadır.

*Ancak bu gonatlar cinsiyet hücrelerinden yoksundurlar. Cinsiyet hücreleri kökenlerini barsak epiteli (endoderm) veya mezoderm’den alırlar.

*Endoderm hücreleri kan yoluyla veya ameboid hareketlerle göç ederek gonatlara gelirler.

*Buraya gelen cinsiyet hücreleri henüz cinsiyetlere göre değişmemiş olup, her iki cins içinde aynıdır.

*Mezodermal veya endodermal kökenli olsun, her iki cinse ait cinsiyet hücreleri mitozis yoluyla çoğalırken bir taraftandan da kordonlar oluşturarak gonat yüzeyinden derinler doğru yayılırlar.

*Eğer yavru erkek olacaksa cinsiyet hücreleri tubuli seminiferi contortileri oluşturacak bir düzenlemeye giderler ve tubulusların duvarındaki germinatif epitel hücreleri de sertoli destek hücrelerini yaparlar.

*Embriyonal dönemin erken aşamalarında ürogenital plakta kanallar sistemi olan, Wollf kanalları ve Müller kanalları birlikte oluşur.

*Sığırlarda gebeliğin 26. günü testislerde TSC içini kaplayacak ve esas paranşimi oluşturacak barsak epitel hücreleri genital kabarcığa göç ederler.

*Yavru erkek olacaksa Wollf kanalları gelişmesine devam eder ve ductus deferensler meydana gelir.

*Mezonefroz (orta böbrek) borucuklarından epididimis ve ductus deferensler meydana gelir.

*Sinus urogenitalisten idrar kesesi, uretra ve dış genital organlar olan vulva, clitoris ile penis meydana gelir.

*Genital kabartılar (şişkinlikler) olarak adlandırılan iki kabartı daha genital kabartının dış bölümlerine eklenir.

*Genital kabartılar dişide clitoris, erkekte ise penisi yaparlar.

*Mezonefrik tubuller caput epididimisin efferent kanallarını şekillendirir.

*Epidimisin diğer bölümleri, D. deferens ve V. Seminalisler mezonefrik kanaldan, dişi üreme organları ise paramezonefrik kanaldan köken alır.

*Tüm bu başkalaşım ve değişimler başlıca iki hormon tarafından idare edilir.

*Fötal testisten salgılanan androjen (EGO gelişimi)

*Anti Müller faktör salgılama

*Embriyoda cinsel farklılaşma erkek hayvanlarda sperma kanallarını oluşturacak hücrelerin (boğa 41., köpek 33., insan 40. günde) sıralanması ile oluşmaya başlar.

*Bu hücrelerden daha sonra sperma kanalları ve Sertoli hücreleri gelişir.

*Embriyonal gelişme sırasında intertisyel dokuda bulunan Leydig hücreleri tarafından salgılanan testosteron, hipotalamustaki seksüel merkezde bulunan sinir hücrelerine bağlanarak erkeklik karakterlerinin ortaya çıkmasını sağlar.

*Embriyonal ve fötal dönemde salgılanan testosteron öncelikle epididimis, erkek eklenti bezleri ve penisteki reseptörlere bağlanarak RNA ve protein sentezini uyarır ve bu organlarda doku gelişmesini sağlar.

*Bu dönemde hücreler öncelikle kendi salgılayacakları hormonları diğer hormonların etkisi olmadan bağımsız olarak salgılayarak hormon salgılama yeteneği kazanır. Daha sonra LH salgısının artmasına bağlı olarak, LH testosteron salınımını uyarır.

*Ancak insan ve maymunlarda testosteron salgısı plasenta tarafından salgılanan hCG (human Chorionik Gonadotropin) tarafından uyarılmaktadır.

*Atlarda ise testosteron salınımı eCG (Equine Chorionic Gonadotropin) tarafından uyarılır.

*Sperma kanallarındaki gelişme fötal dönemde oldukça yavaştır. Bu dönemde sperma kanallarında sadece spermatogonium ve Sertoli destek hücreleri ile çevresinde rete testis bulunur.

*Doğumdan sonra testislerin gelişmesi oldukça yavaştır. Sperma kanallarının gelişmesi hipofiz ön lobundan salgılanan FSH ile Leydig hücrelerinden salgılanan testosterona bağlıdır.

*Bu hormonların salgısı cinsel olgunluğa erişilmeden kısa süre önce (Boğa 6-7 ay, koç 3-4 ay, insan 11-12 yaş) artar.

*FSH öncelikle Sertoli destek hücrelerine, spermatogonium ve spermatozoonlara bağlanarak RNA ve protein sentezini uyarır.

*Pubertas öncesi 4. ayda erkek buzağılarda 1 ng/ml altında bulunan testosteron düzeyi, hipotalamus ve hipofizden gonadotropin salınımını engellemektedir.

*Testosteronun bu baskısı hipotalamus ve hipofizin duyarlılığını artırmakta ve pubertas öncesinde GnRH salgısında artışa ve buna bağlı olarak ta hipofiz ön lobundan LH’nın sık salınımına neden olur.

*LH salgısında gözlenen bu artış, Leydig hücrelerinden testosteron salgısını artırarak libidonun ve spermatogenezisin başlamasına, genital organların gelişmesine ve sekonder cinsiyet karakterlerinin ortaya çıkmasını sağlar.

*Testislerin skrotal keseye inmesine descensus testis denir.

*Bu olay testisi saran T. Vaginalis katının gelişmesinden önce şekillenir.

*Testisler keseye inmeden önce ‘Gubernaculum testis’ kalınlaşır ve kısalır.

*Artan intraabdominal basınç, gonadotropinler ve testosteron birlikte yardımcı olur.

*Aygırlarda epididimis çoğunlukla önce keseye iner.

*Testislerin gelişmesi vücut ağırlığındaki artışa paraleldir.

*Örneğin; 6 gr ağırlığındaki bir koç testisinde sperma kanalları tam olarak oluşmamıştır.

*Testislerin 12 gr’a ulaşması ile ilk spermatozoitler, 30 gr’a ulaşması ile ilk spermatid ve 65 gr’da ise ilk spermatozoonlar oluşur.

*Testislerin gelişmesi ve pubertasa ulaşmada bakım ve besleme önemli rol oynar.

*Yetersiz beslenen hayvanlarda testislerin gelişmesi gecikir. Hayvanın belirli bir vücut ağırlığına erişmesi ile testislerdeki gelişme tamamlanmış olur.

*Testis ağırlığı ile spermatolojik özellikler arasında sıkı bir ilişki mevcuttur.

Türü	Transabdominal geçiş	İnguinal geçiş	Descendus testis (skrotuma inmesi)
Aygır	Gebeliğin 240.günü	Gebeliğin 10.’u ayında	Doğumdan önce
Boğa	Gebeliğin 90. gün	Gebeliğin 100-105. günü	İntrauterin dönemde
Koç Teke	-	Gebeliğin 80. günü	Doğumdan önce
Köpek	Gebeliğin 50. gün	Doğumdan 10-20 gün sonra	Doğumdan 1-2 ay sonra