Mal ve hizmet tüketen tüketiciler ihtiyaçlarını gidermek ve tatmin sağlamak amacındadırlar. Tüketiciler mal ve hizmet satın alırken malın fiyatı azaldığında satın almak istedikleri miktarın arttığını talep kavramı anlatılırken değinilmişti. Bunun neden böyle olduğu tüketici davranışları ile açıklanmaktadır. Tüketici davranışlarını açıklamaya çalışan değişik teoriler vardır. Fayda yaklaşımı ve farksızlık eğrileri yaklaşımıdır.

Toplam Fayda ve Marjinal Fayda

Tüketicilerin bir mal ve hizmeti kullandığında elde ettiği tatmine fayda denilmektedir. Fayda sübjektif bir kavram olmakla birlikte faydanın ölçülebildiği varsayılmaktadır ve birimi faydadır. Tüketiciler herhangi bir maldan tüketmeye başladıkları zaman bir fayda elde etmektedirler. Tüketici bu maldan tüketmeye devam ettiği zaman her tükettiği birimde bir miktar fayda sağlamakta ve toplam faydası artmaktadır.  Bu konuda iktisat kitaplarında anlaşılması kolay olsun diye0genellikle su örneği ile açıklanmaktadır.  Çok susamış bir insan bir yudum su içtiğinde bir miktar fayda sağlamakta, ikinci, üçüncü ve diğer yudumları içtiğinde elde ettiği toplam fayda artmaktadır. Buradan hareketle toplam fayda, herhangi bir maldan belirli bir miktar kullanıldığında kullanılan bütün birimlerin sağladığı faydaların toplamına verilen addır.

Marjinal fayda ise kullanılan her yeni birim malın daha önceki bütün birimlerin sağlamış olduğu toplam faydada meydana getirdiği değişikliktir. Tüketicinin su örneğinde olduğu gibi ilave yudumlar tüketicinin sağladığı toplam faydayı artırmaktadırlar. Toplam ve marjinal fayda kavramının daha iyi açıklanabilmesi için bunu teorik bir örnekte tablo ve şekil yardımıyla izah etmeye çalışalım.

Tablo. Toplam ve marjinal fayda

Tüketici ilk birim (yudum) malı tüketince 5 birimlik bir fayda sağlamakta ikinci birimi tüketince ise toplam fayda 9 olmaktadır. Maldan tüketmeye devam ettikçe örneğin 5 birim tüketince toplam fayda 15 birime yükselmektedir. Toplam fayda kullanılan birim sayısı arttıkça artmaya başlamakta 5. birimden 6. birime geçince değişmemektedir. Tüketici bir malı tüketmeye devam ederken marjinal fayda da nasıl bir değişme olmaktadır. Marjinal fayda tüketicinin malı tüketmeye devam etmesi durumunda toplam fayda da meydana gelen değişme yani ek faydaya biz marjinal fayda adını vermekteyiz. Örnekte tüketilen birim 0 dan 1’e çıktığında toplam fayda  5’ e yükselmektedir. 3. birimden 4. birime yükseldiğinde (14-12) marjinal fayda 2 olmaktadır. 5. birimden 6. birime yükseldiğinde ise marjinal fayda 0 olmaktadır (15-15). Bu tablo verileri bir grafiğe dönüştürülecek olur ise toplam ve marjinal faydanın değişimi daha kolaylıkla görülebilir.

Şekilden de görüleceği üzere toplam fayda eğrisi artmaya başlamakta ancak bir noktada en üst seviyeye ulaşmaktadır. Bu noktadan sonra tüketim artmaya devam etmesi durumunda toplam fayda azalmaya başlar. Marjinal fayda ise sol yukarıdan başlayıp sağa doğru alçalmaktadır. Yani ilk tüketilen birimin faydası en fazla olmakta daha sonra ise marjinal fayda azalmaktadır. Marjinal fayda eğrisinin bu şekilde soldan sağa doğru azalan bir seyir izlemesi bir ilkenin ifadesidir. Buna azalan marjinal fayda ilkesi adı verilmektedir.

Sınırlı kaynaklarla sonsuz insan ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlayan ekonomik süreçte üretim işlemleri bu faaliyetin önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Nasıl canlı organizmada en temel fonksiyonların başlangıç yerini hücreler oluşturuyor ise ekonomide de en temel işlevler işletmelerde başlayıp devam etmektedir. Ekonomik faaliyetin başladığı ve doğduğu yer işletmelerdir. İşletme ekonomisinin ilgi alanına giren konuların daha iyi anlaşılabilmesi her şeyden önce işletmenin ne olduğunun anlaşılması ile mümkündür.

Ekonomi literatüründe işletme kavramını açıklamak amacıyla değişik yazarlarca yapılmış oldukça çok sayıda tanım bulunmaktadır. İşletme üretim faktörlerinin planlı olarak birleştirilmesiyle malların ve hizmetlerin ortaya konulduğu örgütlenmiş ekonomik ve teknik bir kuruluştur. Bazı yazarlara göre işletme insanoğluna ilişkin amaçların gerçekleştirileceği kuruluş olarak tanımlamaktadırlar. Yine işletme planlı ve sürekli olarak işlemlerin düzenlendiği ve yüksek ekonomiklik ilkesine göre yapılması amacıyla örgütlenmiş bir kuruluş olarak tanımlanmaktadır. Yapılan tanımlamalarda ihtiyaçları giderecek mal ve hizmetlerin üretilmesi çalışmalarının ilk sırada olduğu görülmektedir. Ancak ihtiyaçları gidermek amacıyla mal ve hizmet üretiminin yanı sıra işletmelerde bağımsızlık, süreklilik, hukuki varlık, borçlanabilmek, alacaklanabilmek, risk üstlenmek gibi özelliklerde önemlidir.

Hayvancılık işletmeleri elbette yukarıda sayılan özelliklere sahip olmak ve o çerçeve de değerlendirilmek zorundadır. Hayvansal üretimin özellikleri ve işletmelerinin ihtisas yapılarını göz önüne alınarak Aral tarafından yapılan bir tanımlama da Hayvancılık işletmeleri; Hayvan ve hayvansal ürünler üretmek amacıyla üretim faktörlerini sistemli ve bilinçli olarak bir araya getiren, bu süreçte katma değer yaratan ve azami karlılık ilkesini hedefleyen birimler olarak tanımlanmaktadır.

EKLENME TARİHİ

Bu haber 13 Ekim 2010, 22:24 tarihinde eklendi.

KATEGORİ

Hayvancılık İşletme Ekonomisi

OKUNMA

Bu Haber 337 Kez Okunmuş..

PAYLAŞ

YORUM YAZIN