Anonim Şirket: Bir ünvana sahip ana sermayesi belli ve paylara bölünmüş olan borçlarından dolayı yalnız varlıkları ile sorumlu bulunan şirkettir. Ortakların sorumlulukları taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır. Alacaklarına karşı ise tüm varlığı ile sorumludur. Anonim şirketleri kurulması izne ve belirli bir takım şekil şartlarına bağlanmıştır.
Anonim şirketleri üstünlükleri

1)      ortakların sorumlulukları payları ile sınırlıdır.

2)      Yönetim çoğu kez profesyonel yöneticilere bırakılır.

3)      Şirketin veya payların devri kolaydır. Şirket uzun süre yaşayabilir.

4)      Büyüme yeteneği fazladır.

5)      Büyüklüğün çeşitli avantajlarından faydalanabilirler.

Sakıncaları:

1)      Kuruluş işlemleri karmaşıktır.

2)      Hareket serbestlikleri sınırlı olup kanun hükümleri ve formaliteleri fazladır.

3)      Özel durumlarda kredi bulma güçlüğü olabilir. Küçük anonim şirketlerde bu güçlük daha sık olarak görülür. Büyük A.Ş lerde ise kötü veya yanlış yönetim sonucu finansal zayıflık benzer sorunlara sebep olabilir.

4)      Yönetimi daha güçtür. Yönetim ve denetimin ortaklıktan ayrı olmasının bazı sakıncaları bulunmaktadır. Şirket çıkarları ile ilgisi zayıf veya olmayan kişilere denetim yetkisi verilebilmektedir.

Limited Şirket: İki veya daha çok gerçek tüzel kişi tarafından bir ticari unvan altında kurulup ortakların sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlı olan ve ana sermayesi belirli şirket olarak tanımlanır. Ortak sayısı en az 2 en çok  50 olabilir. Ortakların sorumluluğu sermaye ile sınırlı olduğundan limited şirketler ortak sayısı fazla olmayan anonim şirketlere benzerler.

Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket; Sermayesi paylara bölünen ve ortaklardan bir veya birkaçının şirket alacaklarına karşı bir Kollektif şirket, diğerlerinin bir anonim şirket ortağı gibi sorumlu oldukları şirket türüdür. Kollektif şirket ortağı gibi sorumlu olanlara komandite ortak, anonim şirket ortağı gibi sorumlu olanlara da komanditer ortak denir. Ortak sayısı en azından biri komandite olmak şartıyla en az 5 kişidir.

Kooperatifler; Hayvancılık sektörünün yapısal özelliklerinden kaynaklanan problemlerini aşmada önemli fonksiyonları olan kooperatifler ayrı bir başlık altında daha detaylı olarak  incelenecekleri için burada değinilmeyecektir.

Hayvancılık İşletmelerinde sosyo-ekonomik yapısı 3 ayrı kritere göre ele alınıp incelenebilir. Bunlar;

1. Üretim şekil ve özelliklerine göre,
2. Teşebbüs sektörlerine göre,
3. Ekonomik işletme büyüklerine göre,

3 ana sosyo-ekonomik grupta sınıflandırılabilir.

Örneğin, Teşebbüs sektörlerine göre, havancılık işletmeleri 2 alt bölümden meydana gelmektedir. Bunlar da;

1. Özel kesim (Halk) hayvancılık işletmeleri
2. Devlet hayvancılık işletmeleri’dir.

Üretimin şekil ve özelliklerine göre işletmeler 3 gruba ayrılmaktadır.

1. Asıl (büyükbaş ve küçükbaş) hayvancılık işletmeleri,
2. Kümes hayvanları işletmeleri,
3. Su ürünleri ve balıkçılık işletmeleridir.

Ekonomik işletme büyüklerine göre de 3 grupta toplanır.

1. Küçük ölçekli işletmeler,
2. Orta ölçekli işletmeler,
3. Büyük ölçekli işletmeler,

Teşebbüs sektörlerine göre sınıflandırılan halk hayvancılık işletmelerinden olan büyük ve küçükbaş hayvancılık işletmeleri 3 alt sosyo-ekonomik gruptan meydana gelir. Bunlar;

1. Ekstansif yapıda büyük sürü işletmeleri,
2. Entansif yapıda büyük sermaye işletmeleri,
3. Köylü hayvancılık işletmeleridir.

Köylü hayvancılık işletmeleri, geleneksel yapıda, ekonomik bilinç ve bilimsellikten yoksun, yeterince dışa dönük üretim yapmayan, yurt çapında dağınık işletmelerdir. Bu işletmeler, tüketim pazarların fiyat, miktar ve kalite eğilimleri hakkında yeterli bilgiye sahip değildirler. Terminal pazardan uzakta bulunmaları nedeniyle, ürünlerinin pazarlanmasında çok sayıda aracı hizmete gereksinim duyarlar. Üreticinin alın teri ve emeğinin değerlendirilmesi oldukça zordur.

Köylü hayvancılık işletmeleri iki alt gruptan oluşur.

1. Köylü koyunculuk işletmeleri,
2. Köylü aile işletmeleri.

Köylü koyunculuk işletmesi, her köylü ailesinin sahip bulunduğu, 50-100, 100-250, 250 ve daha yukarı başlık koyun sürülerinden oluşmaktadır. Bu işletmeler de kendi aralarında küçük, orta ve büyük ölçekli olarak değerlendirilebilir.

Köylü aile işletmeleri ise, küçük çaplı işletmeler olup, her köylü ailesinin ahır veya ağılında bulunduğu, yazın köy çobanlarınca otlatılan, kışın ahırda beslenen sayıları 1-3 büyükbaşı ve koyunda 5-10 başı geçmeyen ünitelerdir. Bu işletmeler polikültür üretimin hakim olduğu bünyede yer alırlar ve köylü ailesinin gereksinimi dışında bir miktar ürünü de pazara arz ederler.

Türkiye hayvan varlığının yaklaşık olarak büyükbaşlarda %50-55’i, küçükbaş hayvanlarda ise %40-45’i bu küçük ölçekli işletmelerde bulunmaktadır.

Ekstansif yapıdaki büyük sürü işletmeleri geleneksel olmakla beraber üretimin yığın halinde yapıldığı rasyonel işletmelerdir. İşletmede sürünün sevk, idare ve beslenmesi, ürünlerin değerlendirilmesi ve pazarlanması konularında bir ihtisaslaşma vardır. Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’nde büyük aile gruplarının (göçer, aşiret) yaptığı işletmeciliktir.

Büyük sermaye işletmeleri adından anlaşıldığı gibi büyük yatırım gerektiren ensantif yapıdaki işletmelerdir. Terminal pazara yakın yerlerde yoğunlaşmışlar ve tüketim pazarının miktar, fiyat, kalite eğilimleri hakkında yeterli bilgiye sahiptirler. Terminal Pazar son Pazar demektir. Üreticinin pazarda teşekkül eden fiyatları kabul etmek zorunda kaldığı geriye dönüşü olmayan pazardır.

Bu işletmeler dört grup altında incelenebilir.

1. Sığır besi işletmeleri
2. Kuzu besicilik işletmeleri
3. Entegre besi-şarküteri işletmeleri
4. Entansif süt sığırcılık işletmeleri

Sığır besi işletmeleri genç dana ve sığır besisi yapan besi işletmeleridir.

Besiye alınan hayvanların genetik yapısı, besi performansı ve ekonomik konjonktüre göre 6, 12 veya 18 ay besi faaliyetini sürdüren bu işletmeler genelde ülke ölçülerinde aynı zamanda rasyonel işletmeleridir.

Kuzu besicilik işletmeleri Trakya, Marmara, Ege Bölgelerine has besi işletmeleridir. Yeni doğmuş 10-15 günlük kuzuları 3 aylık besiye tabi tutup canlı ağırlık artışı sağlayarak pazarlayan işletmelerdir.

Entegre besi-şarküteri işletmeleri sermaye yoğun büyük işletmelerdir. Bu iletmeler besi ve sanayi değerlendirmeyi entegre etmiş ve iktisadi verimliliği diğer besi işletmelerine göre daha yüksek iktisadi ünitelerdir.

Entansif süt sığırcılık isletmeleri ise büyük tüketim merkezleri çevresinde aynı zamanda süt sanayinin yoğunlaştığı bölgelerde kurulmuşlardır. Özellikle kültür ırkı sığırların hakim olduğu bu işletmeler sanayi işletmeleriyle entegre rasyonel işletmelerdir.

Kümes hayvancılığı işletmeleri:

Tavuk, ördek, kaz, arı, ipek böcekçiliği bu grupta incelenir. Kümes hayvanları işletmelerinde tavukçuluk işletmeleri iki sosyo-ekonomik grupta ele alınabilir.

1.      Köylü tavukçuluk işletmeleri

2.      Özel sektör endüstriyel tavukçuluk işletmeleri

Köylü tavukçuluk işletmeleri ekonomik bilinç ve bilimsellikten yoksun her köylü ailesinin avlu veya ahırında herhangi bir emek, sermaye harcaması olmaksızın yapılan geleneksel ve irrasyonel bir üretim biçimidir. Maliyet-fiyat ilişkisinin olmadığı bu üretim yapısı; aynı alanda üretim faaliyetinde bulunan endüstriyel yumurta ve broiler tavukçuluk işletmeleri için yıkıcı bir fiyat rekabetine sahip bulunmaktadır.

Bu yıkıcı rekabeti ortadan kaldırmak ve kırsal kesimde köylümüzün sosyo-ekonomik kalkınmasına katkıda bulunabilmek için köylü tavukçuluk işletmelerine belirli ölçüde iktisadilik kazandıracak tedbir ve teşvikler yapmak gerekmektedir.

Özel sektör tavukçuluk işletmeleri ise sermaye yoğun olarak kurulmuş, etcil ve yumurtacı olarak üretim faaliyetinde bulunan rasyonel işletmelerdir. Bu işletmelerde ekonomik işletme büyüklüklerine göre küçük, orta ve büyük ölçekli olarak ayrılmaktadır. Halen Türkiye’de yumurta ve tavuk eti üretiminin %70’den fazlası bu rasyonel işletmelerden elde edilmektedir.

Su ürünleri ve balıkçılık işletmeleri ise;

Üç sosyo-ekonomik grup altında incelenebilir.

1.      Büyük sermaye işletmeleri

2.      Geçim işletmeleri

3.      Yan gelir işletmeleri

Buraya kadar yapılan kısa açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Türkiye’de hayvancılık işletmeleri genellikle küçük ölçekli ve işletme tanımında ifade edilen ekonomik bilinç ve bilimsellikten yoksun üniteler şeklindedir.

İşletmelere rasyonelleşme konusunda yapılacak girişimler ve alınacak ekonomik politika tedbirleri kırsal ekonomik kaklında ve istihdam için hayati önem taşımaktadır.

Gelen Aramalar:

hayvancılıkta sermaeyeli ortakegevet genç danakuzubesicilik