Çevre Cansız Faktörler (sıcaklık, nem, basınç, yağış, rüzgar vb)

Canlı Faktörler Beslenme Faktörleri (yem maddeleri ve yem katkı maddeleri)

Çevrenin Etkisi

Verim kabiliyetleri

Vücut yapısı ve şeklinde değişme

Kalıtsal değil

Adaptasyon

Yaşama alanı içindeki çevre şartlarına uyumu

Biyolojide “anotomik ve histolojik yapının çevreye uyumu”

Fizyolojide “stresli ortamda yaşayabilme”

Adaptasyon Türleri

Morfolojik

Fizyolojik

Etolojik (genel aktivite ve madde alış

verişi)

Adaptasyonun önemi

Konstitüsyonla ilişkisi

Kötü koşullarda iyi performans

Stresin üstesinden gelme

Çiftlik Hayvanlarında Stres

Stres faktörü ile oluşan savunma

mekanizması

Sempatoadrenomoduller ve hipotalamus

(SA), hipofiz ve adrenal korteks (HPA)

Neuro endokriner adaptasyon sisteminin

uzun süre faaliyeti strese bağlı hastalıklar

şekillenir.

Glukortikoidlerin uzun süre salınımı

kondüsyonu bozar.

Akklimatizasyon

Hayvanların yabancı oldukları ve alışkın

olmadıkları bir ortamın şartlarına uyumudur.

Yeni şartlar ile eski şartlar arasındaki fark ne

kadar az ise çevreye uyum kolay.

Tür, ırka göre farklılık arz eder.

Süt tipi sığır ve koyunlar, yumurta tavukları

Shorton, Simental, Angler boynuzları uzamış.

Alışma dönemi

Çevre sıcaklığı ve Hayvan

Çiftlik hayvanları vücut sıcaklılıklarını belli

bir düzeyde tutabilen hayvanlardır

(Homeootermik).

Çevre sıcaklığı ile vücut sıcaklığı arasında

denge kurulması gerekir.

Çiftlik hayvanlarında Konfor Zonu

Hayvanların en verimli ve en rahat

oldukları durumdaki sıcaklık düzeyidir.

Çoğu hayvan türü için konfor zonu 4° C ve

25° C arasında değişmektedir.

Süt Sığırlarında Konfor Zonu

Süt sığırları için ideal sıcaklık 25 ile 65 F arasında

değişir (4 C ve 20 C).

100 F’lik bir sıcaklık % 20 lik bir nem ortamında

süt sığırlarında stres oluşabilir. Bu takdirde

serinletme yöntemleri kullanılmalıdır.

100 F ve % 50 nem ortamında bulunmada tehlikeli

bir durum ortaya çıkar.

Süt sığırlarında öldürücü 100 F ve % 80 lik bir

nem lethal ortamlar olarak kabul edilebilir.

°C = (°F – 32) * 5 / 9

Isı Kaybı ve Kazançları

Radyasyon ısının hayvan vücudunun yüzeyinden

çevreye ısı dalgaları şeklinde geçmesi,

Vücut yüzeyi, vücut örtüsü ve sıcaklığı

Konveksiyon, deri üzerindeki ılık hava tabakası ile

soğuk hava tabakasının yer değiştirmesi.

Kodüksiyon, Isının sıcak bir ortamdan soğuk bir

ortama geçmesi

Evoporasyon, Normal vücut yüzeyinden yada

solunum sisteminden buharlaşma ile ısı kaybı.

Isı stres indeksi

Isı stres indeksi 71 veya aşağıda olması durumunda sığırlar

konfor zonu içinde sayılır. Bu durumda sığırın süt üretimi

ciddi çevresel faktörlerden dolayı etkilenmez.

Isı stres indeksinin 72-79 arasında olması dikkate değer bir

stresin olduğunu ve hayvanların serinletici uygulamalara

yöneleceğini göstermektedir. Bu durumda yetiştiriciler hava

şartlarını kontrol etmek durumundadır.

Isı stres indeksinin 80-89 olması ineklerde ısı stresini azaltmayı

sağlayacak tedbirlerin alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

90’ın üzerindeki ısı stres indeksi ciddi stresi göstermektedir.

Isı stresini azaltma yolları

Yemle alınan rasyonu değiştirme

Hayvan verilecek su miktarını artırıma

Gölgelik oluşturma

Barınak içindeki hava akımının

düzenlenmesi ve yenilenmesi

Atlarda Konforzonu

Birçok at ırkı için 5 C ve 25° C arasında

değişmektedir.

Atlarda ısı stresi

The immune

Digestive,

Reproductive systems

Table 1. Optimum temperatures for livestock housing.

Animal Desirable temperature, F

Lactating sow 50-70

Litter-newborn 90-95

Litter 3 weeks old 75-85

Pre-nursery (12-30 lbs) 75-85

Nursery (30-50 lbs) 70-80

Nursery (50-75 lbs) 60-70

Growing-finishing (75-220 lbs) 50-70

Gestating sows 50-70

Boars 50-70

Dairy Cows 40-60

Calves, floor level, bedded 40-60

Calves, raised stalls 60-70

Beef cows 40-60

Horses 50-70

Rabbits 40-60

Layers 55-70

Yavru alanı

Elektrikli pedle ısıtılır.

Pedin ısısı 35 °C ye ayarlanır.

Bina içi ısı önce 25 °C ye

ayarlanır. Bütün dişiler

doğurduğunda ısı 21-22 °C ye

düşürülür.

Köşede yatma alanına üçgen

ısıtıcı ped konulabilir.

Önünde sarkan plastik kapak,

rahat yatma şartları sağlar.

Çekici bir ışık kullanılarak bu

alanda yatmaları teşvik edilir.

Isıtma

Duvara monte edilen ısıtıcılar, içeri

hava girişinin altına yerleştirilir.

Isı önceleri 28-30 °C ye

ayarlanır.

1 hafta sonra 25 °C ye 3. hafta

sonunda 19 °C ye düşürülür.

Laboratuar Hayvanları

Işık:Hayvanlar genellikle loş ışıktan hoşlanırlar.

Uygun ışık şiddeti 1 m yükseklikteki 350-400

lükslük kaynaktan sağlanır. Albinolar için 60

lüksü geçmemesi. Işık kaynağı florasan olarak

önerilecekse 600-650 lüks, genel olarak 12 : 12

saat yapılır.

Isı:Lab hay. Çoğu homoiotermiktir. Beden ısısını

sabit tutarlar. Enerji sağlayarak ortama uyum

gösterir. Genel bütün türler için 20 C oda

sıcaklığı

Laboratuar Hayvanları

Rutubet: Terlemedikleri için çevre ısıları

arttığında solunum sayılarını artırmak

suretiyle buharlaşma yolu ile ısı kaybı

sağlarlar. % 55 (-+ 10 derece)

Hava: Air conditon ve Vantilasyon ile

hareketleri sağlanmalıdır.

Gürültü: Duyu sistemleri hassas olduğu

için dikkat edinilmeli.

Laboratuar Hayvanları

Hamster

Çevre ısısı 4.5 C altına indiğinde yeterli

besin alınmışsa kış uykusuna (2-

3gün)yatabilir

Neme duyarlı oldukları için % 45-70 arasında olmalı

•Kobay

Hayvan Barınakları

Genelde hayvancılık

eksansif

entansif

yarı entansfif şekilde yapılır.

Kümesler

Yer Seçimi

Yer seçimi, yol, su, elektrik, drenaj ve topografya,

arazinin büyüklüğü, dışarıdan görünüş

İnşası

a) Yanları açık perdeli, pencereli ve penceresiz

b) Broyler kümesleri kapalı veya pencereli olmalı,

çatı izolasyonu iyi olmalı

Kümesler

Genişlik

Doğal havalandırmalı kümeslerde 9-10 m,

yapay havalandırmalı kümeslerde 12 m

veya 14-16 m bulabilir.

Yükseklik

Duvar yüksekliği 2.2-2.6 m çatı yüksekliği de

eklendiği 5.5 m bulabilir.

Kümesler

Uzunluk

Arazinin düzlüğü önemli kapasiteye göre

değişir. 30-40 m veya 120-125 m

Çatı Eğimi

Sundurma veya beşik çatı çatı eğimi ise %

25 – 50 arasında değişir. Yapay

havalandırmalarda % 33 ile 50 arasında

olması istenir.

Perdeli- Pencereli Kümesler

Ilıman ve sıcak iklim bölgelerinde aşırı

sıcağı elmeni edecek şekilde doğal ve

yapay havalandırma

Ege, Akdeniz, Marmara

Tamamen Kapalı Kümesler

Soğuk iklim bölgeleri için

Kümesler

Ekstansif

a) Sundurma: 80 m2 /Tavuk

b) Fold Ünitesi: 14 m2 /Tavuk

Entansif

a) Derin Altlık; 4 tavuk/m2

b) Izgara Altlık; 5-7 tavuk/m2

c) Izgara Sistemi; 8-10 tavuk/m2

d) Kafes sistemi; 12-42 tavuk/m2

Sığır Barınakları

Sığır barınaklarına ahır denir.

Ahır Yapımında Dikkat Edilecek Hususlar

Yer Seçimi

Çevreye göre nispeten yüksek, Zemin kuru

Yönü

Güneye bakmalı, ahır sıcaklığı 16-18 C

Temel ve Zemin

Topraktan 25 cm yükseklikte, zemin su geçirmez,

zemin düz ve dayanıklı

Altlık

Sap veya odun talaşı, 1 inek 1 ton-300 kg

Ahır Yapımında Dikkat Edilecek Hususlar

Duvarlar ve eşik

Isıyı az ileten maddeler, eşik iç zeminle aynı seviyede dış

zeminden 4-8 cm yüksekte olmalı

Tavan ve Çatı

Tavan ahırın kokusunu emmeyacek bir maddeden olmalı,

kremit veya atermit

Ahır yüksekliği

Yükseklik hayvan sayısına göre ayarlanmalı, 12 baş için 2,5 m,

12-30 baş için 3m, 30 baştan büyük 4m

Kapılar

Bir Traktör genişliği

Pencereler ve Havalandırma

Zeminden 2.5 m yüksekte bol ve güneş

girecek şekilde, Taban alanın 1/5-1/20 si

Pencereler içten dışa açılmalı

Her 6-8 baş sığır için 20 cm çapında baca

500 kg ağırlığındaki sığır saatte 55-75 m3

havaya ihtiyaç var.

Doğum Locaları

İneklerin temiz bir ortamda doğum

yapmaları için işletme kapasitesine göre

Doğum Locasının büyüklüğü 3 X 4 m

ebadında olmalı

Kapısı ray tarzında olabilir

Buzağı Büyütme Locaları ve Bölmeleri

Localar 120 X 150 cm büyüklüğünde

Seyyar localar

Bölmede süt kesimine kadar buzağı

başına 2 m2 , 3 aylı buzağılarda 3 m2 , 6

aylıkta 4 m2 yer.

8-10 başlık gruplar

Ahır Tipleri

Sabit Bağlamalı

Serbest Dolaşımlı

Sabit Bağlamalı Ahırlar

Duraklar var

Durakları uzunluğu 160-180 cm, genişiliği

100-120 cm olmalı

Arka tarafta 20-25 cm yükseklikte 40-50

cm dışkılama yeri

Yemlik ve otluklar 20-25 cm yükseklikte

Serbest Dolaşımlı Ahırlar

Her bir inek için 7 m2

İklimi uygun bölgeler için uygun

Ahır içine altlıklı bir bölge

Boğa Locaları

Ortalama bir boğa locası 4,5 X 3,5 m

genişliğinde

Besi Ahırları

Kapalı sistem

Yarı açık sistem

Tüm ahır tiplerinde bir sığır için 3-4 m3

gübrelik hesap edilir.

Koyun ve At Barınakları

Koyun barınaklarına ağıl,

At barınaklarına tavla denir.

Ağıllar

Damızlık yetiştiriciliği

Ticari yetiştiricilik

Halk tipi yetiştirme

Araştırma

Et, Süt yapağı üretimi gibi amaçlar için

değişik şekillerde yapılır.

Ağıllarda

Koyun bölmeleri

Kuzu bölmeleri

Koç bölmeleri

Doğum

Sağım, kırkım, tedavi, ilaçlama, kesif ve

kaba yem deposu, koyunların gezinti yeri

ve çoban evi gibi kısımlar mevcuttur.

Kapasite

Kış aylarında barındırılacak koyun, toklu

koç ve kuzu sayısına göre belirlenir.

Doğum bölmeleri, yem ve ot depoları için

yeter büyüklük ayarlanır.

ET ÜRETİMİ İÇİN

SÜT ÜRETİMİ İÇİN

Ağıl genişliği ve yüksekliği

8-14 m

Uzunluğu koyun sayısına göre

Yükseklik 500 başa kadar 2.75-3.5 m, 500

baştan fazla ise 3-4 m

Çatı ve tavan

Ağıllarda tavan bulunmaz

Kış kuzulaması olan yerlerde tavan tercih

edilir.

Ağıl pencereleri ön cephede büyük arka

cephede küçük

Pencereler, yüksekte ve taban alanın 1/10

ile 1/20 si

Tavlalar

Açık ve kapalı durumlarına göre

İç ayrıntılarına göre de Kapalı bağlı (sabit

duraklı) ve bokslu, şeklinde

sınıflandırılabilir.

Duraklar

Durak genişliği 150-185 cm, uzunluk ise 270-

350 cm

Eğim önden arkaya % 1.5, duraklar yerden

10-15 cm yükseklikte yapılmalı

Tavla yönü

Güney

Tavla içinde optimal sıcaklık 10 -15 C

Temel ve taban

Temel derinliği sıcak bölgelerde 30 cm,

soğuk 60 cm

Temel genişliği 50 x 60 cm

Tavla tabanı 20 – 30 cm yüksekte su

sızdırmaz şekilde yapılmalı

Duvar yüksekliği

En az 300 cm olamalı

Kapılar ve eşikler

Kapı boyutları 300 x 300 cm

Kapı yüksekliği ise 360-365 cm

Kapı eşikleri tavlanın iç zemini ile aynı dış

zeminden 4-8 cm yüksekte olmalıdır.

Yemlikler

Ergin atlar içi yemliklerin üst kenarından

taban yüksekliği 80-90 cm, yemlik

uzunluğu 50-60 cm ( + derinlik)

Kolay temizlenebilir malzemeden yapılmalı

Yemliklerin ön tarafında en 100 cm dağıtım

yolu olmalıdır. Servis yolu tek sıralı

tavlalarda 150 cm, çift sıralılarda 350 cm.

Çatı

Tek sıralı tek eğimli, çift sıralı tavlalarda

kırma çatı tipi kullanılmalı çatı eğimi % 25

olmalı

Havalandırma ve pencereler

Ortalama 500 kg ağırlığındaki bir ata saatte

55- 75 m3 hava hesap edilir.

Rutubet oranı % 60-80 arasında

Pencerelerin alanı 1/10-1/20, tavla

tabanından 190-220 cm yüksekte.

Kapalı bokslu tavlalar

Çift sıralı ise yaklaşık 350 cm genişliğinde

bir servis yolu,

Boks ebatları, hafif ırklar için 300 X 350 cm

İki yaşlı için 300 x 300, sütten kesilmiş taylar

için 200 x 200 cm.

Doğum boksları ise en az 300 x 400 cm,

bokslar arası bölme 190-220 cm

Kapı 180 C dışa açılı ve genişliği 120 cm

Tüm Notları indirmek için: http://veteriner.selcuk.edu.tr/docs/cafertepeli.rar

Gelen Aramalar:

ege vet ahır planıızgara tabanlı ahırsüt sığırlarında sıcaklık stresisüt besiciliği gürültüsığır doğum boksunun ölçülerinem ve yağışlarızgara tabanlı ahır yapımıinek konfor indeksı hesaplaması programıhayvan gönencitavuk ciftligi yapiminda dikkat edilecek hususlar